Căn phòng phục chế cổ vật của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia trên phố Tràng Tiền, Bắc Đô chìm trong ánh sáng vàng dịu của hệ thống đèn bảo tồn chuyên dụng.
Nhiệt độ và độ ẩm luôn được kiểm soát nghiêm ngặt ở mức hai mươi độ C và năm mươi lăm phần trăm độ ẩm để bảo vệ các hiện vật cổ.
Chu Tuấn — hai mươi bảy tuổi, chuyên viên phục chế trẻ tuổi nhất viện — đang chăm chú soi kính hiển vi điện tử vào một mảnh tranh lụa cổ nát vụn đặt trên bàn kính hút chân không.
Đó là kiệt tác "Long Đô Du Xuân Đồ" có niên đại từ thời vua Lê Dụ Tông (năm 1715), mô tả cảnh lễ hội rước rồng hoa đăng bên bờ hồ Lục Thủy.
Bức tranh lụa vô giá vừa được một nhà sưu tập kiều bào hiến tặng sau khi trải qua một vụ hỏa hoạn kinh hoàng tại Paris: Hơn sáu mươi phần trăm bề mặt bị cháy sém đen kịt, các sợi tơ tằm cổ bị mủn mục và lớp mực nho cổ truyền bong tróc gần như hoàn toàn.
Nhiều chuyên gia phục chế hàng đầu thế giới từ Pháp và Nhật Bản sau khi thẩm định đều lắc đầu chịu thua, tuyên bố bức tranh đã chết lâm sàng không thể cứu vãn.
Thế nhưng, khi ngón tay Chu Tuấn vừa chạm nhẹ vào mép lụa cổ, một âm thanh máy móc trong trẻo bất ngờ vang lên trong thức hải:
【Đinh! Phát hiện cổ vật cấp Quốc Bảo đang trong tình trạng nguy cấp!】
【Hệ Thống Phục Hưng Di Sản Thần Cấp chính thức kích hoạt và liên kết 100%!】
【Kích hoạt kỹ năng ẩn: "Thời Không Tố Nguyên" (Truy tìm căn nguyên sợi tơ) và "Thần Nông Đan Mặc" (Công thức mực tự nhiên ngàn năm)!】
Một luồng ánh sáng màu xanh ngọc bích lóe lên trong mắt Chu Tuấn. Trước mắt anh, bức tranh cháy sém bỗng chốc quay ngược thời gian ba trăm năm:
Anh nhìn thấy rõ mồn một từng động tác vung bút phóng khoáng của danh họa thời Lê, cấu trúc dệt tinh xảo của sợi tơ tằm làng Vạn Phúc ngâm nhựa cây trẩu, và tỷ lệ pha chế mực nho từ bồ hóng thông rừng kết hợp với lòng trắng trứng gà.
Chu Tuấn nén sự xúc động tột cùng trong lòng, bắt tay vào quy trình tác nghiệp độc nhất vô nhị.
Anh tự tay chưng cất nhựa cây vối rừng theo công thức cổ truyền để làm chất kết dính sinh học, dùng lông chồn mềm gắp từng sợi tơ tằm nguyên bản vá lại các lỗ thủng cháy sém với độ chuẩn xác đến từng nanomet.
Suốt bốn mươi tám giờ làm việc liên tục không nghỉ, từng nét vẽ rồng bay phượng múa, từng tà áo tứ thân rực rỡ và nụ cười của các thiếu nữ Long Đô xưa dần dần hồi sinh sống động trên nền lụa cổ ngà voi.
Khi nhát cọ cuối cùng hạ xuống, bức tranh lụa bỗng tỏa ra một luồng hào quang văn hóa thanh nhã tuyệt mỹ làm sáng rực cả căn phòng phục chế.
Viện trưởng Nguyễn Đắc Khoa bước vào phòng, nhìn thấy bức tranh hoàn mỹ như vừa được vẽ ngày hôm qua thì kinh ngạc đánh rơi cả chiếc kính lão trên tay: "Kỳ tích. Đây là kỳ tích phục chế vĩ đại nhất của ngành khảo cổ học nước nhà!".
Tiếng chuông xe điện leng keng cổ kính dường như vẫn còn vọng về trong ký ức của những người già sống trên phố cổ Hàng Bạc.
Trần Minh Khang đứng trước căn nhà số bốn mươi tám — một ngôi nhà cổ thời Nguyễn với mái ngói âm dương rêu phong đang oằn mình trước áp lực xây dựng của một tòa cao ốc thương mại bên cạnh.
Bụi vôi vữa rơi lả tả xuống mặt đường nhựa nóng bỏng, từng vết nứt toác trên bức tường quét vôi vàng cũ kỹ như những vết thương rỉ máu của một di sản văn hóa đang bị bức tử.
Khang năm nay hai mươi tám tuổi, là một kiến trúc sư trẻ tốt nghiệp loại ưu nhưng thất nghiệp vì kiên quyết từ chối vẽ bản thiết kế phá dỡ các công trình cổ để xây chung cư mini phân lô.
Trong mắt các chủ đầu tư bất động sản thực dụng, di sản chỉ là đống phế tích cản trở dòng tiền lưu chuyển nhanh chóng.
Đúng lúc sự bế tắc và thất vọng lên đến đỉnh điểm, một âm thanh máy móc thanh thoát bất ngờ vang lên trong tâm trí Khang:
【Đinh! Phát hiện ký ức văn hóa lịch sử ngàn năm. Hệ Thống Phục Hưng Di Sản Đô Thị chính thức kích hoạt!】
【Giao diện quét 3D không gian mở ra: Phân tích kết cấu gỗ lim, mộng ghép mộng hoa và hoa văn chạm khắc rồng phượng thế kỷ XIX!】
Trước mắt Khang, toàn bộ ngôi nhà cổ bỗng biến thành một mô hình ánh sáng đa chiều tinh xảo đến từng thớ gỗ và mạch vữa tam hợp.
Từng lỗi kết cấu do mối mọt, từng điểm chịu lực bị biến dạng đều được hiển thị rõ ràng kèm theo phương án trùng tu phục hồi nguyên bản hoàn hảo nhất.
Trái tim Khang đập rộn ràng trong lồng ngực: Đây không đơn thuần là một công nghệ siêu việt, mà là chiếc chìa khóa thần kỳ giúp anh thực hiện sứ mệnh bảo tồn linh hồn Long Đô ngàn năm văn hiến.
Anh bước tới chạm tay vào cột gỗ lim cổ thụ, tự tin tuyên bố trước các kỹ sư xây dựng: "Ngôi nhà này là báu vật quốc gia, tôi sẽ chứng minh cho các vị thấy giá trị vô giá của nó!".
Trần Minh Khang mở ba-lô lấy ra cuốn sổ tay phác thảo kiến trúc cổ và chiếc thước dây laser chuyên dụng.
Anh bắt đầu đo đạc từng cột cái bằng gỗ xoan rừng đã ngả màu nâu sẫm, ghi chép lại các chi tiết khớp mộng chạm khắc hình hoa sen cách điệu thế kỷ XIX.
Những người thợ xây của công ty thi công phá dỡ đứng nhìn anh với ánh mắt đầy vẻ chế giễu: "Thời buổi này người ta đua nhau xây khách sạn cao tầng đón khách Tây, hơi đâu mà đi giữ lại mấy cái xà gồ mối mọt này chú em ơi!".
Khang không đáp lời, anh chỉ khẽ mỉm cười và tiếp tục kích hoạt chức năng phân tích vật liệu của Hệ Thống Phục Hưng Di Sản.
Giao diện quang học hiển thị rõ: Gỗ xoan rừng và gỗ lim này đã được ngâm bùn ao Tây Hồ suốt mười năm trước khi đẽo gọt, có khả năng chống mối mọt tự nhiên lên tới ba trăm năm.
Chỉ cần xử lý nhiệt bằng công nghệ vi sóng và phủ lớp dầu thông hữu cơ, độ bền chịu lực của công trình sẽ vượt trội hơn cả kết cấu thép hiện đại.
Hơn thế nữa, kiến trúc thông gió giếng trời và sân trong của ngôi nhà cổ tạo ra một tiểu khí hậu mát mẻ tự nhiên, tiết kiệm đến bảy mươi phần trăm năng lượng điều hòa.
Khang nhanh chóng hoàn thiện bản thuyết minh kinh tế kỹ thuật, biến một phế tích sắp bị phá dỡ thành một phương án trung tâm thương mại di sản cao cấp có khả năng sinh lời hàng triệu đô la.
Anh nắm chặt bản vẽ trong tay, bước thẳng vào phòng họp của hội đồng quản trị tập đoàn với tư thế của một người nắm chắc phần thắng.
Gió thu mang theo hương cốm Vòng nồng nàn thoảng qua góc phố Hàng Bạc cổ kính.
Trần Minh Khang cẩn thận dùng chổi lông mềm quét sạch lớp bụi bám trên bức phù điêu gỗ chạm tích "Ngư tiều canh mục" treo trên xà nhà.