Cơn mưa rào bất chợt của mùa hạ Nam Thành ập xuống như thác lũ, biến những con đường nhựa của Quận 8 thành những dòng sông lấp loáng ánh đèn xe. Hơi nóng hầm hập tích tụ suốt cả ngày hè oi bức bốc lên từ mặt đường nhựa gặp nước mưa tạo thành một làn khói mờ ảo ngột ngạt, tanh nồng mùi khói xăng và bụi bặm đô thành. Tiếng còi xe máy inh ỏi gắt gỏng, tiếng động cơ xe buýt gầm rú xả khói đen kịt, tiếng quát tháo của dòng người hối hả chen chúc trong giờ tan tầm dội vào màng nhĩ Khang như những nhát búa tạ đập liên hồi.
Khang ngồi bất động trên chiếc ghế đá ướt sũng dưới gốc cây me già ven bờ kênh Đôi. Nước mưa chảy ròng ròng từ mái tóc bù xù bết dính xuống đôi gò má gầy guộc hốc hác, ngấm qua lớp vải bạt rằn ri của chiếc áo khoác nghiệp vụ sờn rách. Bàn tay phải của hắn — bàn tay từng được giới phóng viên ảnh xưng tụng là "bàn tay vàng của những khoảnh khắc lịch sử", từng bấm máy ghi lại hàng ngàn bức ảnh chấn động dư luận về thảm họa lũ lụt miền Trung và những bãi bom mìn sót lại sau chiến tranh — lúc này đang co giật và run rẩy dữ dội không cách nào kìm giữ.
Ba mươi hai tuổi, Khang từng đứng trên đỉnh cao của sự nghiệp nhiếp ảnh tài liệu và báo chí xã hội. Hắn từng đoạt hai giải thưởng nhiếp ảnh quốc tế danh giá, từng rong ruổi khắp các điểm nóng thiên tai từ biên giới Tây Bắc cho đến dải đất miền Trung nắng cháy rát mặt. Nhưng vinh quang ấy phải đánh đổi bằng một cái giá quá đắt: căn bệnh rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) trầm trọng cùng hội chứng ù tai mạn tính giai đoạn nặng. Mỗi khi đêm xuống, tiếng chuông gió rung hay tiếng mưa rơi lộp bộp trên mái tôn đều biến thành tiếng nổ của đạn pháo và tiếng sấm rền của những vụ lở núi kinh hoàng.
Nửa năm trước, trong một chuyến tác nghiệp bão lũ lịch sử tại một bản làng vùng cao Tây Bắc, Khang cùng người bạn đồng nghiệp chí cốt — phóng viên quay phim Quốc Huy — đã bị cô lập giữa tâm điểm sạt lở. Khi hai người đang cố gắng ghi lại hình ảnh sơ tán đồng bào, quả đồi phía sau bỗng nhiên rạn nứt rồi đổ ụp xuống với tốc độ kinh hoàng. Trong tích tắc sinh tử định mệnh ấy, Khang theo phản xạ nghề nghiệp đã giơ máy ảnh lên bấm trập.
"Tách!"
Màn trập vừa đóng lại cũng là lúc dòng thác bùn đất khổng lồ cuồn cuộn nuốt chửng thân hình Quốc Huy ngay trước mắt hắn. Khang thoát chết nhờ được một gốc cây nghiến cổ thụ giữ lại, nhưng hình ảnh cuối cùng của người bạn thân — ánh mắt tuyệt vọng chới với giữa biển bùn đen ngòm — đã vĩnh viễn bị ghim chặt vào ống kính và thiêu đốt tâm can hắn suốt sáu tháng ròng.
Từ ngày định mệnh đó, chiếc máy ảnh Leica M bọc da đen đắt giá — món quà của người thầy già trong hội nghệ sĩ nhiếp ảnh trao tặng — đã biến thành một khối sắt nặng ngàn cân treo lơ lửng trên lương tâm Khang. Hắn không dám chạm vào nút bấm màn trập. Mỗi khi ngón tay chạm vào kim loại lạnh ngắt, toàn thân hắn lại co giật, mồ hôi lạnh toát ra như tắm, tai hắn rít lên tiếng gào thét của đất đá sụp đổ và tiếng mưa rào xé ruột xé gan. Hắn nộp đơn xin nghỉ việc, tắt điện thoại, cắt đứt hoàn toàn liên lạc với tòa soạn và bạn bè, giam mình trong căn phòng trọ ẩm thấp ở ngoại ô Nam Thành, lấy rượu rẻ tiền để dìm chết những cơn ác mộng chực chờ bóp nghẹt giấc ngủ.
Chiều nay, sau một cơn hoảng loạn kéo dài suốt đêm khiến lồng ngực đau thắt như bị nghiền nát, Khang lang thang vô định qua những cây cầu chữ Y, cầu Chà Và, men theo bờ kênh bốc mùi hôi thối. Khi bước chân rã rời dừng lại bên chiếc ghế đá này, nhìn dòng nước đen ngòm cuộn sóng dưới chân cầu, trong đầu hắn từng lóe lên một ý nghĩ đen tối đến rợn người: chỉ cần buông tay nhảy xuống, mọi nỗi đau đớn, tội lỗi và sự hành hạ của tâm trí này sẽ vĩnh viễn tan thành bọt nước.
Mưa mỗi lúc một xối xả. Gió lạnh từ lòng kênh quất rát bỏng da mặt. Khi Khang loạng choạng đứng dậy định bước đi trong vô định, một mùi hương kỳ lạ bất chợt thoảng qua cánh mũi hắn, xuyên qua không gian nồng nặc mùi bùn nước kênh rạch và khói xăng đô thị:
Đó là mùi thơm ngai ngái, thanh thuần và ấm áp của đất sét phù sa ướt, hòa quyện với mùi gỗ nhãn cháy rượm trong lò nung củi và hương trà gạo lứt rang thơm ngát lan tỏa trong không gian ẩm ướt.
Khang vô thức dừng bước, quay đầu lại.
Phía sau rặng dừa nước đang nghiêng mình chắn gió bên bờ kênh là một con hẻm nhỏ lát gạch tàu màu đỏ au đã mòn vẹt mép theo năm tháng. Dưới chân tường gạch rêu phong, những chậu hoa sứ trắng và dạ lý hương tỏa hương ngào ngạt trong làn mưa bụi. Cuối con hẻm, nép mình dưới bóng một cây hoa giấy cổ thụ đang nở rộ những chùm hoa màu hồng tím đẫm nước mưa, là một căn nhà cấp bốn mái ngói âm dương rêu phong cổ kính.
Bên cạnh cánh cửa gỗ sơn màu xanh ngọc bích đã tróc sơn để lộ thớ gỗ thông vàng mộc có treo một tấm biển gỗ nhỏ khắc dòng chữ nắn nót bằng tay: "XƯỞNG GỐM KHOẢNG LẶNG".
Từ ô cửa sổ kính mờ hơi sương, ánh đèn vàng dịu ấm hắt ra ngoài mặt ngõ, mang theo một giai điệu dương cầm êm đềm, chậm rãi như từng giọt mưa mùa thu rơi trên lá sen khô. Không có tiếng còi xe gắt gỏng, không có tiếng la hét ồn ào của nhịp sống mưu sinh vội vã. Nơi này dường như thuộc về một chiều không gian hoàn toàn khác — một ốc đảo bình yên kỳ lạ bị thời gian lãng quên giữa lòng một đại đô thị mười triệu dân cuồng nhiệt.
Một lực hút vô hình và tha thiết thôi thúc Khang bước từng bước nặng nề về phía căn nhà. Hắn đứng nép dưới mái hiên hoa giấy đẫm nước để tránh cơn gió thốc, ngập ngừng nhìn qua khe cửa kính mờ sương.
Bên trong gian phòng rộng chừng bốn mươi mét vuông là một thế giới kỳ diệu của đất và lửa. Những chiếc kệ gỗ thô mộc kê sát tường xếp đầy những chiếc bình hoa, tách trà, đĩa gốm mộc mạc mang các sắc thái men tro, men ngọc, men lam và đất nung nguyên bản. Từng đường vân rạn, từng vệt men chảy tự nhiên trên gốm toát lên một vẻ đẹp chân phương, chấp nhận sự bất toàn của tạo hóa.
Giữa phòng, một cô gái trẻ mặc chiếc áo bà ba màu nâu sòng bằng vải đũi dệt tay, mái tóc đen nhánh được búi gọn gàng sau gáy bằng một chiếc trâm gỗ mun, đang ngồi chăm chú bên chiếc bàn xoay gốm thủ công.
Đôi bàn tay thon dài dính đầy đất sét ướt của cô gái chuyển động mềm mại như nước chảy mây trôi. Dưới sự nâng niu của mười đầu ngón tay khéo léo, khối đất sét thô kệch trên bàn xoay từ từ uốn lượn, vươn cao, rồi hóa thành một chiếc bình hoa có đường cong thanh thoát tuyệt mỹ. Gương mặt cô gái toát lên vẻ tĩnh tại, an nhiên lạ thường, đôi mắt sâu thẳm phẳng lặng như mặt gương không một gợn sóng, tựa như giông bão sấm sét ngoài trời kia hoàn toàn không thể chạm tới thế giới tĩnh tại bên trong tâm hồn nàng.
"Keng. keng."
Chiếc chuông gió bằng gốm mộc treo trước hiên nhà khẽ reo lên thanh thoát khi một cơn gió mạnh thổi qua tàng hoa giấy.
Cô gái khẽ dừng tay, ngẩng đầu nhìn ra ngoài cửa. Nhìn thấy một người đàn ông ướt như chuột lột, ánh mắt dại đi vì kiệt sức và lạnh buốt đang đứng co ro dưới hiên nhà, nàng không hề tỏ ra sợ hãi hay đề phòng. Nàng nhẹ nhàng đứng dậy, dùng chiếc khăn vải lanh lau sạch hai bàn tay, rồi bước tới đẩy cánh cửa gỗ mở rộng:
— Anh vào nhà trú mưa đi. Mưa hạ ở Nam Thành dai dẳng và độc lắm, đứng ngoài hiên đón gió lùa sẽ cảm lạnh vào phổi đấy.
Giọng nói của nàng trong trẻo, dịu dàng và ấm áp như một chén trà sen ướp sương đêm, rót thẳng vào cõi lòng đang băng giá của Khang. Hắn ngập ngừng nhìn lại manh áo rằn ri lấm lem bùn đất và đôi giày rách bươm của mình:
— Tôi. tôi sợ làm bẩn sàn nhà sạch sẽ của cô.
Cô gái khẽ bật cười, nụ cười rạng rỡ và thuần khiết làm sáng bừng cả góc hiên ảm đạm ngày mưa:
— Xưởng gốm này vốn dĩ sinh ra từ đất và bùn mà anh. Đất mẹ không bao giờ chê vết bẩn của con người cả. Mời anh vào nhà!
Khang bước qua ngưỡng cửa gỗ. Cánh cửa khép lại sau lưng hắn, ngăn cách hoàn toàn tiếng mưa gầm rú và sự ồn ào hỗn loạn của thành phố ngoài kia. Bước vào không gian ấm cúng ngập tràn hương gỗ nhãn mộc và đất ướt, Khang bỗng cảm thấy đôi bờ vai căng cứng suốt nửa năm qua của mình lần đầu tiên được hạ xuống một cách nhẹ nhõm đến rơi nước mắt.