Đêm Bắc Đô về khuya rả rích những hạt mưa phùn mùa xuân buốt giá. Gió lạnh luồn qua những con ngõ quanh co của ba mươi sáu phố phường, quét những chiếc lá bàng đỏ khô rụng tả tơi trên mặt đường Hàng Bông ướt đẫm ánh đèn vàng. Mặt đường nhựa loang loáng những vệt nước phản chiếu ánh đèn neon rực rỡ từ những cửa hiệu thời trang xa xỉ và những quán bar xập xình tiếng nhạc điện tử kích động.
Trịnh Hoàng đứng lặng bên dưới mái hiên hẹp của một phòng trưng bày tranh nghệ thuật sang trọng. Trong tay hắn là một chiếc hộp gỗ trắc cũ kỹ sờn cạnh, bên trong xếp ngay ngắn bộ dao khắc gỗ, những chiếc bút lông vẽ nét mảnh như sợi tơ và những lọ sơn then truyền thống bọc vải bố — hành trang duy nhất của bảy năm trời miệt mài học nghề sơn mài và phục chế cổ vật. Bảy năm qua, hắn đã lặn lội khắp các làng nghề nức tiếng đất Bắc: từ làng mộc Chàng Sơn, gốm men rạn Bát Tràng cho đến xưởng dát vàng quỳ Kiêu Kỵ. Hắn từng quỳ gối suốt ba ngày ba đêm trước cổng nhà nghệ nhân lão thành Nguyễn Văn Nghiêm để xin theo học kỹ thuật hom bó mười hai lớp và phương pháp mài tranh dưới dòng nước Hồng Giang bằng than hoa củi ổi. Hắn tôn sùng bàn tay tài hoa của người thợ Việt, coi từng đường chạm trổ hoa văn là báu vật sống còn của hồn cốt dân tộc. Nhưng giữa thủ đô hoa lệ này, tài khoản ngân hàng của hắn lúc này chỉ còn vỏn vẹn bốn mươi hai nghìn đồng lẻ.
Nửa tiếng trước, bạn gái ba năm gắn bó từ thuở sinh viên — Kiều My — đã dứt khoát hất tay hắn ra trước cửa phòng tranh nghệ thuật nơi nàng vừa nhận chức quản lý:
— Hoàng à, anh tỉnh lại đi! Đừng sống mãi trong những ảo tưởng viển vông về cái gọi là nghệ thuật bách nghệ đỉnh cao nữa! Tinh hoa cha ông của anh có mua nổi một mét vuông chung cư ở cái đất Hà Thành đắt đỏ này không? Anh cắm đầu vào mấy đống gỗ mục, mấy mảnh gốm sứt mẻ với đồng lương trợ cấp ba cọc ba đồng của viện nghiên cứu, ngay cả chiếc váy dạ hội em thích anh cũng phải tích cóp ba tháng lương mới mua nổi. Anh nhìn anh Lâm Gia Huy xem, người ta hai mươi sáu tuổi đã là tổng giám đốc công ty bất động sản, lái Porsche tiền tỷ, một chai vang trong bữa tiệc rượu của người ta bằng cả năm anh đi mài gỗ ngoài bãi sông! Chúng ta chia tay đi, em không thể tiếp tục chôn vùi tuổi xuân và thanh xuân của mình bên một kẻ bảo thủ nghèo kiết xác như anh được nữa!
Chiếc xe thể thao Porsche mui trần màu đen bóng bẩy gầm rú xé toạc màn mưa đêm tĩnh mịch, bánh xe nghiến qua vũng nước bẩn hắt tung tóe vào ống quần bò bạc phếch của Hoàng, cuốn theo người con gái hắn từng hết lòng yêu thương và chăm sóc. Tiếng cười khúc khích đầy mãn nguyện của Kiều My bên cạnh gã thiếu gia hào hoa dần tan biến vào màn đêm sâu thẳm.
Hoàng khẽ nhếch mép cười cay đắng. Hắn đưa tay gạt những giọt nước mưa đọng trên mi mắt. Hắn không hận My, bởi mỗi người đều có quyền lựa chọn cuộc sống vật chất đủ đầy cho riêng mình. Hắn chỉ thấy xót xa và cay đắng cho thực trạng nghiệt ngã của thời đại kim tiền lũng đoạn. Những kẻ giàu xổi như Lâm Gia Huy mua tranh cổ, tượng đồng, đồ gốm chỉ để đầu cơ thổi giá, biến di sản thiêng liêng thành công cụ trốn thuế, rửa tiền hoặc làm bình phong khoe mẽ sự thượng lưu kệch cỡm trên mạng xã hội. Trong khi đó, những nghệ nhân chân chính cả đời đổ mồ hôi và nước mắt gìn giữ tinh hoa ngàn năm của tổ tiên thì phải chật vật chạy ăn từng bữa, các làng nghề cổ truyền lần lượt đóng cửa, lớp trẻ bỏ nghề đi làm công nhân xí nghiệp.
Đúng lúc Hoàng vừa cúi xuống lau vết bùn bắn lên chiếc hộp gỗ trắc gia truyền, một âm thanh điện tử trong trẻo, trang nghiêm bất chợt vang lên ngay giữa tâm thức hắn:
[Đinh! Phát hiện ký chủ sở hữu tâm tính kiên định như bàn thạch, lòng thành kính tuyệt đối với văn hóa thủ công truyền thống và nghệ thuật bách nghệ ngàn năm của dân tộc!]
[Hệ Thống Thần Hào Chi Tiêu Bách Nghệ đang tiến hành phân tích sóng não và liên kết linh hồn. 10%. 50%. 100%!]
[Liên kết thành công! Chào mừng ký chủ Trịnh Hoàng bước vào con đường chấn hưng văn hóa đỉnh phong của nhân loại!]
Hoàng sững sờ, vội ngước nhìn xung quanh. Mặt phố Hàng Bông vẫn vắng ngắt như tờ, chỉ có tiếng gió rít qua tàng cây xà cừ cổ thụ và tiếng mưa rơi lộp bộp trên mái hiên tôn. Một bảng giao diện bán trong suốt mạ vàng ánh kim lơ lửng hiện ra trước mắt hắn, tỏa ra vầng hào quang rực rỡ nhưng dịu mắt:
[Quy tắc cốt lõi của Hệ Thống Thần Hào Bách Nghệ:]
- Ký chủ sẽ được cấp hạn mức tiền mặt không giới hạn từ các quỹ đầu tư di sản phi vật thể toàn cầu.
- Nguồn vốn do hệ thống cấp CHỈ ĐƯỢC PHÉP sử dụng vào các mục đích: tìm kiếm, mua sắm, sưu tầm, bảo tồn, phục dựng các tác phẩm thủ công truyền thống, cổ vật lịch sử và đãi ngộ xứng đáng cho các nghệ nhân bách nghệ chân chính.
- Cấm tuyệt đối hành vi đầu cơ thổi giá bẩn thỉu hoặc tiêu xài hoang phí vào những dục vọng cá nhân tầm thường trái với luân thường đạo lý.
- Mỗi đồng tiền tiêu đúng tôn chỉ bách nghệ sẽ được hoàn lại 100% thành tiền mặt tự do vào tài khoản cá nhân của ký chủ, đồng thời tích lũy điểm kinh nghiệm để mở khóa các kỹ năng bách nghệ thần cấp!
[Đinh! Kích hoạt nhiệm vụ tân thủ: "Viên Ngọc Thô Giữa Phố Cổ".]
- Nội dung: Phát hiện và giải cứu một cổ vật quý giá đang bị chôn vùi trong bóng tối tại khu chợ đồ cũ ban đêm phố Hải Thuyền Phố.
- Hạn mức cấp vốn bước đầu: 500.000.000 VNĐ (Năm trăm triệu đồng).
- Thời gian thực hiện: 60 phút.
"Ting!"
Chiếc điện thoại thông minh cũ kỹ trong túi quần Hoàng rung lên bần bật. Hắn rút màn hình nứt góc ra xem, một tin nhắn thông báo biến động số dư từ ngân hàng Vietcombank vừa nhảy đến:
"Tài khoản 1018xxxxxx được cộng 500.000.000 VND. Số dư: 500.042.000 VND. Nội dung: Quy Bao Ton Di San Quoc Gia chuyen tien hop le."
Hoàng hít một hơi thật sâu, luồng không khí lạnh buốt tràn vào phổi giúp đầu óc hắn tỉnh táo lạ thường. Hắn không hề hoa mắt hay nằm mơ. Trực giác của một người thợ thủ công đã tôi luyện qua hàng ngàn đêm thức trắng bên lò nung mách bảo hắn rằng đây chính là cơ hội trời ban để hắn lật ngược ván cờ số phận, dùng sức mạnh của đồng tiền chân chính để phụng sự cho cái đẹp vĩnh cửu của văn hóa dân tộc!
Không chần chừ một giây, Hoàng ôm chặt chiếc hộp gỗ trắc, rảo bước thật nhanh qua ngã tư Hàng Gai, rẽ vào con ngõ Hải Thuyền Phố. Nơi đây từ lâu đã nổi tiếng với một khu chợ đồ cũ ban đêm tụ tập những sạp hàng bán đồ đồng nát, gốm sứ cũ, sách báo bao cấp và vô số đồ giả cổ tinh vi lừa gạt khách du lịch.
Dưới ánh đèn pin vàng vọt của một sạp hàng ẩm thấp dựng tạm bằng bạt dứa, một gã lái buôn mắt lươn râu ria xồm xoàm đang huênh hoang giới thiệu mấy pho tượng Phật bằng nhựa composit phủ sơn đồng giả cổ cho vài vị khách phương xa tò mò.
Nhưng ánh mắt sắc bén của Hoàng, dưới sự hỗ trợ của kỹ năng [Giám Định Nhãn Sơ Cấp] vừa được hệ thống tự động kích hoạt, hoàn toàn bỏ qua những món đồ phế phẩm trên sạp. Ánh mắt hắn lập tức bị thu hút bởi một vật thể đen đúa, gỉ sét nằm lăn lóc nơi xó đất ẩm mốc dưới gầm bàn gỗ mục, đang bị gã lái buôn dùng làm vật nặng chèn chân bàn chống khập khiễng.
Đó là một chiếc lư hương bằng đồng thau ba chân (tam túc) phủ đầy lớp oxit xanh mắt cua dày cộp và cáu bẩn dầu luyn đen ngòm. Thoạt nhìn bên ngoài, nó chẳng khác nào một đống sắt vụn han gỉ mà đám thợ đồng nát thu mua với giá vài chục nghìn một cân. Nhưng qua đôi mắt giám định thần kỳ của Hoàng, các luồng vân khí màu vàng kim rực rỡ đang cuồn cuộn phát ra từ cấu trúc kim loại bên dưới lớp gỉ đồng:
[Cổ vật: Lư đồng tam túc thời Lê Trung Hưng (Niên hiệu Vĩnh Hựu, thế kỷ 17).]
- Chất liệu: Đồng mắt cua thượng hạng pha lẫn tỷ lệ vàng ròng và bạc nguyên chất theo bí quyết đúc đồng hoàng gia Long Đô, kỹ thuật đúc khuôn sáp thất truyền.
- Hoa văn: Song long chầu nguyệt chạm lộng tinh xảo chìm sâu dưới lớp oxit, quai cầm tạo hình lân vờn cầu ngậm ngọc mang đậm khí phách Thần Châu thời phục hưng.
- Tình trạng: Bị chôn vùi dưới lòng đất ẩm qua nhiều thế kỷ, người đời sau đào được ngỡ là đồ đồng nát thời bao cấp nên bôi dầu luyn xe máy để chống rỉ, che lấp toàn bộ linh khí báu vật.
- Giá trị thực tế: Không dưới 3,5 tỷ đồng trên thị trường đấu giá di sản quốc tế!
Hoàng kìm nén sự chấn động tột cùng đang cuộn trào trong lồng ngực. Hắn hít thở thật đều, giữ khuôn mặt thản nhiên như một người thợ mộc bình thường. Hắn giả vờ bước lại gần sạp hàng, cúi xuống nhặt vài đồng xu cổ bằng kẽm vỡ vụn lên xem xét tỉ mỉ, hỏi han dăm ba câu bâng quơ, rồi làm như vô tình đưa mắt chỉ vào chiếc lư đồng đen đúa dưới gầm bàn:
— Bác ơi, cái cục đồng chèn chân bàn này bác có thanh lý không? Cháu làm nghề tiện gỗ trên mạn Đê La Thành, đang tìm một cái đỉnh nhỏ nặng tay đem về để thắp mấy nén hương trầm đuổi muỗi tẩy uế cho phòng trọ ẩm thấp.
Gã lái buôn mắt lươn liếc nhìn Hoàng từ đầu đến chân. Thấy hắn mặc chiếc áo khoác kaki sờn vai, quần bò bạc phếch và mang giày vải dính đầy bùn đất, trong bụng gã thầm cười khẩy coi thường:
— Cậu em tinh mắt đấy! Món này là đồ đồng cổ thời Nguyễn xịn xò do ông nội tôi để lại trong buồng chuối, đồng chuẩn đặc quánh gõ kêu như chuông. Bình thường khách phố cổ hỏi mua tôi phải đòi năm bảy triệu. Nhưng hôm nay mưa gió ế ẩm rét mướt, mở hàng cho cậu em sinh viên, ném cho tôi hai triệu rưỡi tiền mặt, tôi để lại cho cậu làm phúc lấy may!